De aankomende Omgevingswet maakt ruimte voor het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving en daar maakt de bodem en ondergrond een belangrijk deel van uit. Voorbeelden zijn infiltratie van regenwater om droge en natte perioden te verzachten, natuurlijke reiniging voor schoon grond- en oppervlaktewater, opslag van koolstof in de vorm van organische stof om klimaatverandering tegen te gaan, ondersteuning van ondergrondse infrastructuur en bodemenergiesystemen en bodembiodiversiteit.

De Omgevingsvisie en -plan is een van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. In de Omgevingsvisie staan de maatschappelijke opgaven voor het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving centraal. Vervolgens worden daar beleidsdoelstellingen aan gekoppeld. Waar deze doelstellingen onderling botsen, moet naar een optimum gezocht worden of moeten er keuzes worden gemaakt.

De Omgevingsvisie bevat een beschrijving van de rol van bodem en ondergrond bij de oplossing van maatschappelijke opgaven. Bekende problemen zoals bodemdaling, verzilting, grondwatervervuiling, klimaatstress en gasopslag krijgen zo aandacht, maar er is ook ruimte voor de bijdragen van bodem en ondergrond aan bijvoorbeeld energietransitie (duurzame energiesystemen, zoals geothermie, warmte-koudeopslag en warmtenetten), klimaatadaptatie (verminderen van hitte-eiland effect, bufferen van neerslag), voedselproductie, natuurontwikkeling en biodiversiteit.

Het gaat erom de samenhang tussen bodem en ondergrond in relatie tot bovengrondse bestemmingen aan te brengen. Want als je bovengronds iets wilt, dan hebben bodem en ondergrond daar ook mee te maken.

Omgevingswet en bodem

De nieuwe regels in de Omgevingswet komen in de plaats van de huidige regels voor het beheer van bodemkwaliteit, zoals de Wet bodembescherming, het Besluit bodemkwaliteit en het Besluit uniforme saneringen. Via de Aanvullingswet bodem Omgevingswet en Aanvullingsbesluit bodem Omgevingswet worden sommige regels voor de bescherming van de bodem en ondergrond onderdeel gemaakt van de Omgevingswet. Bodem en ondergrond kunnen aanvullend benut en beschermd worden via de Omgevingsvisie en -plan.