U bevindt zich op: Home Ontwikkelingen Stadslandbouw

Stadslandbouw

Stadslandbouw is er in alle vormen en variaties van voedselproductie rondom en voor de stad zoals moestuinen, schooltuinen, daktuinen of kinderboerderijen.

Tekening van stadslandbouw met volkstuinen met gewassen op de voorgrond en een trein en woningen op de achtergrond

Beleidsmakers, architecten en planologen zouden de stadslandbouw een plaats kunnen geven in de stad. Het zelf verbouwen van voedsel grijpt direct in op de levensstijl van de bewoners en is een stimulans om de vergroening van de stedelijke leefomgeving gestalte te geven. Stadslandbouw kan een bijdrage leveren aan de oplossing van maatschappelijke opgaven zoals sociale-, gezondheids- en economische effecten én aan de kwaliteit van de leefomgeving. Op de stadsbodem verbouwd voedsel kan een verbindend element zijn in een stedelijke samenleving, Claessens et. al (2012).

Stedelijk groen met een meerwaarde

Stadslandbouw biedt de mogelijkheid tot productie van voedsel door, of dicht bij de consument. Daarnaast kan stadslandbouw bijdragen aan een groter welzijn, een betere leefomgeving, en de versterking van de sociale cohesie. Het nuttig aanwenden van open ruimten in de stad en de onbedekte stadsbodem kan bijdragen aan de klimaatbestendigheid van de stad, biodiversiteit en een betere benutting van ecosysteemdiensten. Bewoners van steden gebruiken steeds vaker braakliggende grond om met buurtgenoten groenten te verbouwen. Deze niet-commerciële 'buurtmoestuinen' kunnen - evenals de traditionelere volkstuintjes - bijdragen aan de gezondheid en de kwaliteit van de leefomgeving.

Beleid voor stadslandbouw

De meeste gemeenten hebben geen specifiek beleid voor stadslandbouw. Wel hebben verschillende gemeenten een voedselvisie of –strategie, of daar wordt aan gewerkt.  Zo wordt er binnen het Stedennetwerk Stadslandbouw door verschillende gemeenten gewerkt aan de bewustwording en de rol en mogelijkheden voor gemeenten bij stadslandbouw. Stadslandbouw biedt ruimte voor samenwerking tussen verschillende stakeholders zoals lokale overheid, private sector (woningcorporaties, horeca), civiele sector, zorgsector en onderwijs. Op diverse plaatsen is stadslandbouw (mede)gefinancierd door private partijen deze zien de voordelen die stadslandbouw kan hebben voor hun bedrijf. Voorbeelden hiervan zijn grondeigenaar Woonstad Rotterdam deze stelt grond ter beschikking en heeft aankoop van planten betaald voor een tussentuin in Gaffelstraat en Dantetuin in Lombardijen: van grond tot mond (Rotterdam, 2012). Woningcorporatie Alliantie heeft  kas neergezet, en een terrein bestraat waar Urban Farming 035 (UF035) de Hilversummers kan laten kennismaken met Urban Farming en de Aliantie haar klanten kan ontvangen.

Afwegingen van voordelen en risico’s

Wegen de voordelen van stadslandbouw op tegen de nadelen of risico’s. Met het afwegen van voor- en nadelen is nog weinig ervaring Abma et al. (2013). De potentiële voordelen van stadslandbouw zouden kunnen worden versterkt en de eventuele risico’s kunnen worden beheerst. Hiervoor moeten alle relevante factoren voor een bepaald type stadslandbouw worden aangewezen en beschreven. Dit betreft dan aspecten als ruimtebeslag, sociale en economische aspecten, gezondheid en welzijn, evenals het functioneren van ecosysteemdiensten. Het afwegen en waarderen van de verschillende aspecten kan waarschijnlijk alleen op lokale schaal en voor een specifieke situatie. Zo kan het effect op het welzijn en de kwaliteit van de leefomgeving het beste samen met de betrokken burgers worden beoordeeld. De beleving en waardering van de burger is namelijk een belangrijk element in de afweging.

Voor andere aspecten, zoals de beoordeling van het risico van aanwezige bodemverontreiniging, is al veel kennis beschikbaar. Stadslandbouw komt vaak voor op (tijdelijk) braakliggende terreinen. De aard en omvang van een eventuele bodemverontreiniging is soms niet bekend. De GGD-richtlijn gezondheidsrisico’s bodemverontreiniging (Hegger, 2009) geeft aan hoe omgegaan kan worden met gezondheidsrisico’s van bodemverontreiniging.

GGD Amsterdam geeft informatie over gezond en veilig eten uit de moestuin. Daarvoor moeten grond en grondwater schoon zijn, anders moeten er maatregelen getroffen worden. 

Initiatieven voor stadslandbouw

Op dit moment lopen er vele initiatieven bij diverse gemeenten, vaak opgestart door stadsbewoners zelf. Belangrijke ‘trigger’ is soms het geven van een nuttige (tijdelijke)bestemming aan braakliggende terreinen waardoor de wijk aan waarde wint zoals Moestuin aan de Maas (Rotterdam, 2012). De gemeente kan een ondersteunende rol spelen en eventuele belemmeringen wegnemen.

Community Supported Agriculture (CSA) ofwijl door een gemeenschap gedragen landbouw. Op de tuinderij LandinZicht  is een van de voorbeelden waar een eerste stap is gezet naar een zo direct mogelijke vermarkting van groenten: door een ‘oogstaandeel’ te kopen, kan de consument zelf producent worden van de groenten die hij elke week komt oogsten. Door vooraf te betalen legt de consument (samen met de andere deelnemers) de inkomsten voor de tuinder in het komende seizoen vast. Zelf oogsten heeft voordelen zoals: je weet wat je eet! Kinderen kunnen mee  met het oogsten (jong geleerd …..), je stapt even uit de drukke dagelijkse bezigheden en  het levert een belangrijke bijdrage aan een duurzame voedselproductie door het eten van lokaal geproduceerd voedsel

Ook worden zorg en stadslandbouw succesvol gecombineerd via leer- en werktrajecten worden jongeren met een arbeidshandicap mogelijkheden geboden om te reïntegreren in de arbeidsmarkt een voorbeeld hiervan is Moestuin Maarschalkerweerd in Utrecht, Voedseltuin Rotterdam en landgoedwinkel de Rading. De voedseltuin is een ‘sociale onderneming in groen’, op vrijwillige basis werken mensen die rond het sociale minimum leven op een biologische tuin en delen in de oogst die wordt afgezet via lokale kanalen of via sociale restaurants.

Voorbeeldsteden

De gemeente Rotterdam heeft al beleid voor stadslandbouw geformuleerd. Rotterdam ziet stadslandbouw in de eerste plaats als middel ter verbetering van de leefomgeving en de gezondheid van de inwoners en heeft daar beleid voor opgesteld. Rotterdam wil de keten van producent en consument verkorten en het ondernemerschap van lokale (stads)boeren stimuleren.

Amsterdam ziet stadslandbouw vooral als mogelijkheid om bij te dragen aan economische ontwikkelingen. Het is op dit moment niet goed bekend wat het economisch potentieel is van stadslandbouw. Vermoedelijk zijn de verschillen per project en per locatie groot. Amsterdam wil de actoren in de keten met elkaar verbinden en zet in op een meer grootschalige voedselproductie.  Amsterdam ziet kans voor stedelijke landbouw en faciliteert mogelijke initiatieven bijvoorbeeld de herontwikkeling van sportpark De Melkweg en omgeving. Hier wordt duurzame stadslandbouw ontwikkeld op vrijgekomen sportvelden.

 

 

Zoeken:

Service